Trwała na krótkich włosach - zapomnij o baranku!

Trwała ondulacja na krótkich włosach przeżywa obecnie prawdziwy renesans, zrywając z dawnymi skojarzeniami i oferując nowoczesne, naturalnie wyglądające rozwiązania. To zabieg, który może całkowicie odmienić Twoją fryzurę, dodając jej objętości, tekstury i charakteru. W tym artykule znajdziesz kompleksową wiedzę na temat procesu, różnorodnych efektów, kosztów oraz kluczowej pielęgnacji, co pozwoli Ci podjąć świadomą decyzję o tej fascynującej metamorfozie.

Nowoczesna trwała na krótkich włosach – czy to powrót do lat 80., czy nowy wymiar stylizacji?

Zapomnij o "baranku" – czym dzisiejsza trwała różni się od tej sprzed lat?

Kiedyś trwała ondulacja kojarzyła się głównie z drobnymi, gęstymi lokami, często nazywanymi pieszczotliwie "barankiem", które dominowały w modzie fryzjerskiej lat 80. Dziś jednak możemy śmiało powiedzieć: zapomnij o tamtym wizerunku! Nowoczesna trwała na krótkich włosach to zupełnie inna bajka. Współczesne techniki i innowacyjne preparaty chemiczne, które są znacznie łagodniejsze dla włosów, pozwalają na uzyskanie szerokiej gamy efektów – od subtelnych fal, przez naturalnie wyglądające loki, aż po spektakularne uniesienie u nasady.

Kluczową różnicą jest indywidualne podejście do klienta i możliwość precyzyjnego dopasowania skrętu do oczekiwań. Fryzjerzy mają do dyspozycji różnorodne wałki i techniki nawijania, co pozwala na stworzenie fryzury, która wygląda na naturalnie kręconą, a nie "zrobioną". To prawdziwy renesans tego zabiegu, który zrywa z dawnymi schematami i otwiera drzwi do kreatywnych, nowoczesnych stylizacji.

Dlaczego krótkie cięcie i loki to duet, który znowu podbija trendy?

Połączenie krótkich włosów z lokami to obecnie jeden z najgorętszych trendów, i to nie bez powodu. Taka fryzura dodaje niezwykłego charakteru, świeżości i nowoczesności, a jednocześnie jest niezwykle praktyczna. Krótkie cięcie z lokami potrafi odmłodzić wizerunek, dodać mu lekkości i dziewczęcego uroku, jednocześnie zachowując elegancję.

Dla wielu kobiet kluczowa jest również wygoda i łatwość stylizacji. Włosy kręcone po trwałej na krótkich włosach często wymagają mniej wysiłku w codziennej pielęgnacji niż włosy proste, które trzeba codziennie układać. Wystarczy odpowiednia pielęgnacja i technika suszenia, aby cieszyć się bujną i pełną objętości fryzurą. To idealne rozwiązanie dla osób, które pragną odświeżyć swój wizerunek, dodać mu dynamiki i wyróżnić się z tłumu.

Jakie efekty możesz uzyskać? Przegląd inspiracji i rodzajów skrętu

Decydując się na trwałą ondulację na krótkich włosach, otwierasz sobie drzwi do świata różnorodnych stylizacji. Od delikatnych fal po sprężyste loki – możliwości są naprawdę szerokie. Przyjrzyjmy się najpopularniejszym efektom, które możesz uzyskać.

Delikatne fale w stylu "beach waves" – idealne dla subtelnej zmiany

Efekt "beach waves" to kwintesencja naturalności i nonszalancji. Na krótkich włosach objawia się jako lekkie, nieregularne fale, które wyglądają, jakbyś właśnie wróciła ze słonecznej plaży. Jest to idealne rozwiązanie dla osób, które pragną subtelnej zmiany, dodania włosom objętości i ruchu, ale bez drastycznej metamorfozy w mocne loki. "Beach waves" świetnie sprawdzają się na włosach o długości do podbródka lub nieco krótszych, nadając im lekkości i świeżości. To doskonały wybór, jeśli marzysz o fryzurze, która będzie łatwa w utrzymaniu i zawsze wyglądała naturalnie.

Sprężyste i zdefiniowane loki – dla odważnej i wyrazistej metamorfozy

Jeśli szukasz mocniejszej i bardziej wyrazistej zmiany, sprężyste i zdefiniowane loki będą strzałem w dziesiątkę. Ten rodzaj trwałej ondulacji tworzy wyraźne, elastyczne spirale, które dodają fryzurze objętości i dynamiki. To propozycja dla odważnych kobiet, które nie boją się eksperymentować i pragną, aby ich fryzura miała prawdziwy charakter. Sprężyste loki świetnie podkreślają rysy twarzy i potrafią całkowicie odmienić wizerunek. Pamiętaj, że im krótsze włosy, tym bardziej wyraziste mogą być loki, co tworzy bardzo modny i nowoczesny look.

Trwała "headlines" – sekret objętości prosto od nasady

Trwała "headlines" to innowacyjna technika, która skupia się na uniesieniu włosów u nasady, bez tworzenia wyraźnych loków na całej długości. Jest to idealne rozwiązanie dla osób z włosami cienkimi, oklapniętymi, które marzą o bujnej fryzurze i długotrwałej objętości. Zabieg polega na nawijaniu włosów na wałki tylko u ich podstawy, co pozwala na chemiczne uniesienie ich od skóry głowy. Efekt? Włosy wyglądają na gęstsze, pełniejsze i bardziej dynamiczne. Trwała "headlines" może optycznie zagęścić fryzurę, sprawiając, że będzie ona wyglądać zdrowiej i bardziej imponująco, bez konieczności codziennego tapirowania czy używania produktów zwiększających objętość.

Galeria inspiracji: zdjęcia przed i po, które pomogą Ci podjąć decyzję

Dla kogo trwała na krótkich włosach to strzał w dziesiątkę?

Trwała ondulacja na krótkich włosach to zabieg, który może przynieść spektakularne efekty, ale nie dla każdego jest równie odpowiedni. Zastanawiasz się, czy to rozwiązanie dla Ciebie? Przyjrzyjmy się, dla kogo taka metamorfoza będzie strzałem w dziesiątkę.

Masz cienkie i oklapnięte włosy? Zobacz, jak trwała może dodać im życia

Jeśli Twoje włosy są cienkie, delikatne i brakuje im objętości, trwała ondulacja może okazać się prawdziwym wybawieniem. Skręt, nawet ten delikatny, znacząco zwiększa optyczną objętość fryzury, dodając włosom tekstury i sprawiając, że wyglądają na gęstsze i pełniejsze. To idealne rozwiązanie dla osób, które borykają się z problemem oklapniętych włosów i marzą o bardziej bujnej fryzurze. Dzięki trwałej, stylizacja staje się znacznie łatwiejsza, a włosy zyskują naturalny "lift" i dynamikę, co jest trudne do osiągnięcia przy prostych, cienkich pasmach.

Jak skręt włosów wpływa na optykę rysów i kształtu twarzy?

Odpowiednio dobrany skręt i objętość fryzury mają ogromny wpływ na optyczne modelowanie rysów i kształtu twarzy. Loki potrafią złagodzić ostre rysy, dodać delikatności kwadratowej lub prostokątnej twarzy, a także optycznie wysmuklić buzię. Na przykład, delikatne fale wokół twarzy mogą zmiękczyć linię szczęki, natomiast większa objętość na szczycie głowy może wydłużyć okrągłą twarz. Doświadczony fryzjer pomoże dobrać rodzaj skrętu i jego umiejscowienie tak, aby podkreślić Twoje atuty i skorygować ewentualne niedoskonałości, tworząc harmonijny i spersonalizowany look.

Czy trwała jest odpowiednia dla Twojego typu włosów (proste, podatne, farbowane)?

Trwała ondulacja jest najbardziej odpowiednia dla włosów naturalnych, prostych lub lekko falowanych, które są w dobrej kondycji. Włosy podatne na stylizację zazwyczaj najlepiej reagują na zabieg, dając trwałe i estetyczne efekty. Jednakże, decyzja o trwałej na włosach farbowanych wymaga szczególnej uwagi. Włosy farbowane mogą być bardziej wrażliwe na działanie chemii, dlatego kluczowa jest konsultacja z fryzjerem, który oceni ich kondycję. Należy pamiętać, że istnieją przeciwwskazania, takie jak świeżo farbowane włosy (zwłaszcza henną), mocno zniszczone lub rozjaśniane. W takich przypadkach zabieg może dodatkowo osłabić włosy lub dać nieprzewidywalne efekty. Zawsze podkreślam, że szczera rozmowa z profesjonalistą to podstawa.

Wszystko, co musisz wiedzieć o zabiegu w salonie fryzjerskim

Zabieg trwałej ondulacji, choć chemiczny, w rękach doświadczonego fryzjera jest bezpieczny i precyzyjny. Zrozumienie, jak przebiega, jakie są jego rodzaje i ile kosztuje, pomoże Ci poczuć się pewniej przed wizytą w salonie.

Krok po kroku: jak przebiega zabieg trwałej ondulacji?

Proces trwałej ondulacji to złożona procedura, która wymaga precyzji i doświadczenia. Oto, jak zazwyczaj przebiega krok po kroku:

1. Konsultacja: To najważniejszy etap. Fryzjer ocenia kondycję włosów, ich typ, a także omawia z Tobą oczekiwany efekt (rodzaj skrętu, objętość). Ustalane są ewentualne przeciwwskazania.
2. Przygotowanie włosów: Włosy są dokładnie myte specjalnym szamponem, który otwiera łuski włosa, przygotowując je na przyjęcie preparatów. W razie potrzeby wykonywane jest również strzyżenie, aby nadać fryzurze odpowiedni kształt po zakręceniu.
3. Aplikacja preparatu do trwałej: Na wilgotne włosy aplikowany jest płyn do trwałej ondulacji. To on odpowiada za zerwanie wiązań dwusiarczkowych we włosie.
4. Nawijanie na wałki: Włosy są nawijane na specjalne wałki o różnej grubości, w zależności od pożądanego efektu (delikatne fale, mocne loki). Wałki są precyzyjnie rozmieszczane, aby skręt był równomierny.
5. Czas działania: Wałki pozostają na włosach przez określony czas, który zależy od rodzaju preparatu, kondycji włosów i pożądanego stopnia skrętu. Fryzjer kontroluje proces, sprawdzając, czy skręt się utrwala.
6. Spłukiwanie: Po upływie odpowiedniego czasu włosy są dokładnie spłukiwane wodą, ale wałki pozostają na miejscu.
7. Aplikacja utrwalacza: Na nawinięte włosy aplikowany jest utrwalacz, który odbudowuje wiązania dwusiarczkowe w nowym kształcie, czyli w formie loków.
8. Zdjęcie wałków i ponowne spłukanie: Po utrwaleniu wałki są delikatnie zdejmowane, a włosy ponownie dokładnie spłukiwane, aby usunąć resztki preparatów.
9. Pielęgnacja końcowa i stylizacja: Na koniec aplikowane są odżywki lub maski nawilżające, a włosy są suszone z użyciem dyfuzora i delikatnie stylizowane, aby pokazać finalny efekt.

Rodzaje trwałej (ziołowa, kwaśna, alkaliczna) – którą wybrać i dlaczego?

Współczesna fryzjerstwo oferuje kilka rodzajów trwałej ondulacji, które różnią się siłą działania i przeznaczeniem. Wybór odpowiedniej metody jest kluczowy dla zdrowia włosów i trwałości efektu. Oto najpopularniejsze z nich:

Rodzaj Trwałej	Charakterystyka	Trwałość	Dla jakich włosów
Trwała zasadowa (alkaliczna)	Najsilniejsza i najbardziej inwazyjna. Działa w środowisku zasadowym, otwierając mocno łuski włosa. Daje wyraźny, sprężysty skręt.	Do 10 miesięcy	Włosy naturalne, grube, oporne na skręt, w dobrej kondycji.
Trwała kwaśna	Delikatniejsza niż zasadowa, działa w środowisku kwaśnym. Mniej otwiera łuski włosa, co sprawia, że jest łagodniejsza. Daje bardziej miękki, naturalny skręt.	Od 3 do 6 miesięcy	Włosy delikatne, cienkie, farbowane, lekko osłabione.
Trwała ziołowa	Najłagodniejsza metoda, często z dodatkiem naturalnych ekstraktów. Minimalnie inwazyjna, nie daje tak mocnego skrętu jak inne.	Do 3 miesięcy	Włosy osłabione, delikatne, z tendencją do przesuszenia, poszukujące subtelnego efektu.
Trwała dwufazowa	Stosowana głównie w przypadku włosów z odrostem. Pozwala na zakręcenie tylko odrastającej części włosów, aby wyrównać skręt.	Zależna od rodzaju użytego płynu	Włosy z widocznym odrostem po poprzedniej trwałej.

Ile naprawdę kosztuje trwała na krótkich włosach? Analiza cenników w Polsce

Koszt trwałej ondulacji na krótkich włosach w Polsce jest dość zróżnicowany i zależy od wielu czynników. Z moich obserwacji wynika, że średnie ceny wahają się zazwyczaj od 150 zł do 300 zł. Na ostateczną cenę wpływa przede wszystkim renoma i lokalizacja salonu (w dużych miastach ceny są często wyższe), doświadczenie i kwalifikacje fryzjera, a także rodzaj użytych preparatów. Czasami w cenę wliczone jest już mycie i modelowanie, ale strzyżenie, które często jest rekomendowane przed trwałą, może być dodatkowo płatne. Zawsze warto zapytać o szczegółowy cennik i zakres usług podczas konsultacji, aby uniknąć niespodzianek.

Jak długo utrzymuje się efekt i od czego to zależy?

Trwałość efektu trwałej ondulacji to jedno z najczęściej zadawanych pytań. Zgodnie z informacjami dostępnymi m.in. na Medonet.pl, efekt może utrzymywać się od kilku tygodni do nawet 10 miesięcy, w zależności od zastosowanej metody i indywidualnych cech włosów. Należy pamiętać, że trwała ondulacja to zabieg chemiczny, który zmienia strukturę włosa, a co za tym idzie – efekt jest permanentny. Oznacza to, że loki nie "rozprostują się" samoistnie, lecz będą widoczne aż do momentu, gdy włosy odrosną i zostaną ścięte.

Na trwałość i wygląd skrętu wpływa również odpowiednia pielęgnacja po zabiegu. Niewłaściwe kosmetyki, zbyt częste mycie czy agresywna stylizacja mogą osłabić skręt i sprawić, że loki szybciej stracą swoją sprężystość. Dlatego tak ważne jest, aby po wykonaniu trwałej, świadomie dbać o włosy, dostarczając im odpowiedniego nawilżenia i ochrony.

Potencjalne ryzyko i przeciwwskazania – kiedy lepiej zrezygnować z zabiegu?

Choć nowoczesna trwała ondulacja jest znacznie bezpieczniejsza niż kiedyś, wciąż jest to zabieg chemiczny, który niesie ze sobą pewne ryzyko i ma konkretne przeciwwskazania. Świadomość tych aspektów jest kluczowa dla Twojego zdrowia i kondycji włosów.

Czy trwała niszczy włosy? Prawdy i mity

Mit o tym, że trwała ondulacja bezpowrotnie niszczy włosy, wciąż pokutuje, choć w dużej mierze jest już nieaktualny. Prawdą jest, że jest to zabieg chemiczny, który ingeruje w strukturę włosa, ale nowoczesne preparaty są znacznie łagodniejsze, wzbogacone o składniki pielęgnujące, które minimalizują uszkodzenia. Kluczowe jest jednak, aby włosy były w dobrej kondycji przed zabiegiem i aby był on wykonany przez doświadczonego fryzjera, który dobierze odpowiedni preparat i technikę.

Ryzyko uszkodzeń wzrasta, gdy zabieg jest wykonywany na włosach już zniszczonych, rozjaśnianych lub bez odpowiedniej konsultacji. W takich przypadkach włosy mogą stać się przesuszone, łamliwe i matowe. Aby zminimalizować ryzyko, zawsze polecam szczerą rozmowę z fryzjerem o historii Twoich włosów i ich aktualnej kondycji. Profesjonalista doradzi, czy Twoje włosy są gotowe na trwałą, a jeśli nie, zaproponuje plan regeneracji.

Lista przeciwwskazań: włosy rozjaśniane, henna, ciąża i inne

Istnieje szereg sytuacji, w których wykonanie trwałej ondulacji jest niewskazane lub wręcz zabronione. Pamiętaj, że Twoje zdrowie i kondycja włosów są priorytetem:

• Włosy mocno zniszczone i przesuszone: Włosy w złej kondycji są bardziej podatne na uszkodzenia chemiczne.
• Włosy rozjaśniane: Rozjaśnianie jest bardzo inwazyjnym zabiegiem, a połączenie go z trwałą może doprowadzić do poważnego zniszczenia włosów.
• Włosy świeżo farbowane: Szczególnie henną lub innymi farbami roślinnymi, które mogą reagować z preparatami do trwałej w nieprzewidywalny sposób, dając nieestetyczny efekt lub uszkadzając włosy. Zaleca się odczekać co najmniej 2-3 tygodnie po farbowaniu.
• Alergie skórne: Osoby ze skłonnością do alergii powinny wykonać test uczuleniowy na preparaty do trwałej przed zabiegiem.
• Pierwszy trymestr ciąży: Ze względu na zmiany hormonalne i potencjalne ryzyko uczulenia, odradza się wykonywanie zabiegów chemicznych w tym okresie.
• Choroby skóry głowy: Wszelkie podrażnienia, rany czy stany zapalne skóry głowy są bezwzględnym przeciwwskazaniem.
• Przyjmowanie niektórych leków: Niektóre leki mogą wpływać na strukturę włosa i jego reakcję na chemię.

Zawsze bądź szczera ze swoim fryzjerem, informując go o wszelkich powyższych kwestiach. To klucz do bezpiecznego i udanego zabiegu.

Co zrobić, gdy efekt zabiegu jest niezadowalający?

Mimo najlepszych chęci i profesjonalnego podejścia, czasem zdarza się, że efekt trwałej ondulacji nie spełnia naszych oczekiwań. W takiej sytuacji najważniejsza jest spokojna rozmowa z fryzjerem, który wykonywał zabieg. Profesjonalista powinien zaproponować możliwe rozwiązania, takie jak delikatna korekta skrętu lub zabiegi pielęgnacyjne, które poprawią wygląd włosów.

Warto pamiętać, że świeżo po zabiegu loki mogą być bardziej zbite i mniej naturalne. Często potrzeba kilku dni i odpowiedniej pielęgnacji, aby skręt "ułożył się" i nabrał pożądanego wyglądu. Jeśli jednak problem jest poważny, fryzjer może zaproponować delikatne prostowanie chemiczne (choć to dodatkowe obciążenie dla włosów) lub intensywne zabiegi regenerujące. W żadnym wypadku nie próbuj samodzielnie "naprawiać" fryzury w domu, ponieważ możesz pogorszyć sytuację. Cierpliwość i zaufanie do specjalisty to podstawa.

Niezbędnik pielęgnacyjny: jak dbać o krótkie włosy po trwałej, by wyglądały zjawiskowo?

Wykonanie trwałej ondulacji to dopiero początek drogi do pięknych, kręconych włosów. Kluczem do utrzymania ich w doskonałej kondycji i zachowania sprężystego skrętu jest odpowiednia pielęgnacja. Pamiętaj, że włosy po zabiegu chemicznym mają specyficzne potrzeby.

Pierwsze 48 godzin po zabiegu – kluczowy czas dla utrwalenia skrętu

Pierwsze 48 godzin po wykonaniu trwałej ondulacji to absolutnie kluczowy czas dla prawidłowego utrwalenia skrętu. W tym okresie bezwzględnie unikaj mycia włosów. Woda i szampon mogą zakłócić proces wiązania się nowych struktur włosa, co może skutkować osłabieniem skrętu lub jego nierównomiernym rozłożeniem. Ponadto, w tym czasie należy unikać:

• Wiązania włosów w ciasne kucyki czy upięcia.
• Używania spinek, opasek, gumek, które mogą odkształcać świeżo zakręcone loki.
• Intensywnego czesania, zwłaszcza na mokro.
• Ekspozycji na wysoką wilgotność (np. sauna, długie, gorące kąpiele).

Pozwól włosom swobodnie wyschnąć i "ułożyć się" w ich nowej formie. To da im najlepszą szansę na długotrwały i piękny efekt.

Jakie kosmetyki wybrać? Szampony, odżywki i maski do włosów kręconych

Włosy po trwałej ondulacji wymagają specjalistycznej pielęgnacji, która skupia się na intensywnym nawilżaniu, regeneracji i podkreślaniu skrętu. Oto, jakie kosmetyki powinny znaleźć się w Twojej łazience:

• Szampony do włosów kręconych: Wybieraj delikatne szampony, najlepiej bez SLS (Sodium Lauryl Sulfate) i SLES (Sodium Laureth Sulfate), które mogą przesuszać włosy i osłabiać skręt. Szukaj formuł nawilżających, z proteinami i olejkami.
• Odżywki nawilżające i regenerujące: Stosuj odżywki przeznaczone do włosów kręconych lub zniszczonych chemicznie. Nakładaj je po każdym myciu, skupiając się na długościach i końcówkach.
• Maski do włosów kręconych: Raz lub dwa razy w tygodniu zafunduj włosom intensywną dawkę nawilżenia i regeneracji za pomocą maski. Szukaj składników takich jak masło shea, olej arganowy, kwas hialuronowy, proteiny jedwabiu.
• Stylizatory do loków: Niezbędne będą pianki, kremy lub żele, które pomogą zdefiniować skręt, zapobiec puszeniu i utrzymać loki w ryzach. Wybieraj produkty lekkie, które nie obciążą krótkich włosów.
• Olejek do końcówek: Regularne stosowanie olejku (np. arganowego, jojoba) na końcówki włosów pomoże zapobiec ich rozdwajaniu i przesuszeniu.

Unikaj kosmetyków zawierających alkohol (może wysuszać) oraz ciężkie silikony, które mogą obciążać delikatne loki.

Sztuka suszenia i stylizacji – jak używać dyfuzora i unikać puszenia?

Prawidłowe suszenie i stylizacja to klucz do pięknych loków po trwałej. Oto kilka wskazówek:

• Delikatne osuszanie: Po umyciu włosów delikatnie odciśnij nadmiar wody miękkim ręcznikiem (najlepiej bawełnianym t-shirtem lub ręcznikiem z mikrofibry), unikając tarcia, które może powodować puszenie.
• Suszenie dyfuzorem: To Twój najlepszy przyjaciel! Susz włosy suszarką z dyfuzorem, ustawiając niską lub średnią temperaturę i niski nawiew. Pochyl głowę do przodu i delikatnie ugniataj loki dyfuzorem, kierując strumień powietrza od dołu do góry. To pomoże zdefiniować skręt i dodać objętości.
• Unikanie puszenia: Aby uniknąć puszenia, staraj się nie dotykać włosów zbyt często podczas suszenia. Po wysuszeniu, jeśli loki są zbyt sztywne od stylizatora, delikatnie je rozgnieć dłońmi.
• Rozczesywanie: Włosy kręcone najlepiej rozczesywać na mokro, palcami lub grzebieniem z szeroko rozstawionymi zębami, po nałożeniu odżywki. Na sucho staraj się ich nie czesać, aby nie zniszczyć skrętu i nie spowodować puszenia.

Przeczytaj również: Krioterapia włosów - zimno dla blasku i regeneracji. Cena, efekty

Najczęstsze błędy w pielęgnacji i jak ich unikać

Nawet najlepszy zabieg trwałej ondulacji może zostać zniweczony przez niewłaściwą pielęgnację. Oto najczęstsze błędy i sposoby, jak ich unikać:

• Zbyt częste mycie: Może przesuszać włosy i osłabiać skręt. Staraj się myć włosy co 2-3 dni, a w międzyczasie możesz używać suchego szamponu na skórę głowy.
• Używanie niewłaściwych produktów: Szampony z SLS, silikony obciążające, alkohol w stylizatorach – to wrogowie loków. Zawsze czytaj składy!
• Agresywne czesanie: Szczotkowanie suchych loków to prosta droga do puszenia i zniszczenia skrętu. Używaj palców lub grzebienia z szeroko rozstawionymi zębami na mokro.
• Brak nawilżenia: Włosy kręcone są z natury bardziej suche. Brak regularnego stosowania odżywek i masek to duży błąd.
• Nadmierne stylizowanie na gorąco: Chociaż dyfuzor jest dozwolony, unikaj prostownic i lokówek, które mogą zniszczyć chemicznie zmienioną strukturę włosa.
• Brak ochrony termicznej: Jeśli musisz użyć suszarki z dyfuzorem na wyższej temperaturze, zawsze zastosuj spray termoochronny.

Pamiętając o tych zasadach, Twoje krótkie włosy po trwałej będą wyglądały zdrowo, pięknie i zjawiskowo przez długi czas.